Sneeuwscootertocht
De Snelheid, stilte en de uitgestrektheid van het Noorden
Arctische Avonturen 02
Een jaar later herinner je je bevroren duim nog! Op een sneeuwscooter zit de gashendel onder je rechterduim. De handvatten zijn verwarmd en de rest van je lichaam zit goed ingepakt: een thermopak, laarzen, dikke wanten, een helm die de kou buiten houdt maar de wind om je hoofd laat razen. Maar je gasduim staat er alleen voor: twintig minuten na het begin van de rit begint hij te bevriezen.
Sneeuwscootertocht in Lapland: snelheid, stilte en de uitgestrektheid van het Noorden
Ik heb drie sneeuwscootertochten gemaakt: één keer in Noord-Noorwegen en twee keer in Fins Lapland. Twee keer zat ik achterop, één keer reed ik zelf. Die verhouding is geen toeval, en daar kom ik nog op terug. Wat alle drie de tochten gemeen hadden, is datgene wat een sneeuwscooter onderscheidt van elk ander arctisch avontuur: snelheid. In één ochtend doorkruis je bossen, heuvels en bevroren meren, en alleen in dat tempo besef je echt hoe uitgestrekt het Noorden is.
Arctische Avonturen · Sneeuwscootertocht
Alle uitgelichte werken zijn verkrijgbaar als hoogwaardige prints op kunstblokken, metaal en acrylglas.
Een sneeuwscooter kunstcollectie
Waarom deze vier illustraties bestaan
Deze collectie is ontstaan uit een concrete vraag uit Zweeds Lapland. Nadat ik een selectie van de ‘Lapland 8 Seasons’-kunstblokken had laten zien aan sneeuwscooterbedrijven, schreef een van hen terug: had ik ook iets dat specifiek met sneeuwscooters te maken had, iets wat hun gasten zouden herkennen van hun eigen dag op een sneeuwscooter? Dus heb ik het gemaakt en heb ik mijn eigen sneeuwscooterervaring ook toegevoegd.
"Alles wat ik illustreer, komt voort uit iets wat ik zelf heb meegemaakt."
Ik koos de drie landschappen die ik het meest bijzonder vind in een Laplandse winter: een roze lucht, een vurige zonsondergang en het noorderlicht. En ik stelde mezelf de vraag: ga ik alleen op tocht, of met z'n tweeën? Laten we beide scènes maar tekenen. En zo ontstond de Snowmobile Adventure-collectie.
Uitgelicht werk
Pink Sky: voordat de motor aanslaat
In 'Pink Sky' staan twee rijders naast hun sneeuwscooter en kijken ze uit over de uitgestrekte wildernis die ze nog moeten doorkruisen. De bomen zijn zo zwaar beladen met sneeuw dat ze hun vorm verliezen. Boven hen gloeit de lucht roze en lila.
Die kleur bestaat écht in Lapland: op de helderste dagen van een Laplandse winter kleurt het licht werkelijk zo roze omdat de zon nog onder de horizon blijft. Helderder dan dit wordt het niet tijdens de poolnacht. Die zeldzame roze ochtenden, wanneer de zon terugkeert, krijgen een eigen verhaal in Ijzige Winter. Hier markeren ze het begin van een dag op de route.
De stilte van de dageraad
Arctisch avontuur
Mijn eerste rit, in de schemering in Noord-Noorwegen
Mijn eerste rit op een sneeuwscooter was eind april in Malangen, ten zuiden van Tromsø in Noorwegen. Het was een van de activiteiten tijdens een korte vakantie met een goed gevuld programma vol met arctische activiteiten. Bij deze tocht vertrokken we in een klein groepje van ongeveer zes sneeuwscooters. Ik zat achterop.
Het werd al snel duidelijk dat een bril en een helm niet goed samengaan. De condens bevroor keer op keer op mijn brilglazen, zodat ik al snel door een laagje ijs naar het pad keek. Sindsdien draag ik bij elke rit contactlenzen. Lesje geleerd.
Het plan was om een berghelling te beklimmen. Zo ver zijn we nooit gekomen. Een stel uit onze groep schoot uit een bocht, en hun sneeuwscooter moest met de hand uit de diepe sneeuw worden uitgegraven. Niet lang daarna vroeg een ander stel of iemand hun stuur kon overnemen, omdat ze er geen vertrouwen meer in hadden. Ik kon dat wel. Dus tijdens mijn allereerste rit kwam ik uiteindelijk toch achter het stuur terecht: een paar rondjes in het dal in plaats van de klim.
We reden terug terwijl het licht langzaam verdween. De schemering op een sneeuwscooter is magisch, zelfs onder een hemel die van rand tot rand bedekt is met grijze wolken, en dat was precies wat we hadden. Latere tochten kregen beter weer, en ook dat hoort erbij: geen twee tochten zijn hetzelfde.
Uitgelicht werk
Sunset: de gouden schemering tegemoet
In 'Sunset' banen drie sneeuwscooters zich een weg over de open sneeuw, terwijl de lucht achter de dennenbomen goud en oranje kleurt. Elke bestuurder zit alleen op zijn eigen machine. Zo’n zonsondergang heb ik nog nooit meegemaakt tijdens mijn tochten; mijn schemering in Malangen was grijs. Maar alleen rijden, dat heb ik wel kunnen ervaren.
Riding into the warm gold of dusk
Een sneeuwscooter besturen
Achter het stuur
Jaren later, eind februari in de buurt van Levi, wilde ik zelf rijden. Mijn man en ik hadden elk onze eigen sneeuwscooter, samen met een gezin waarvan het jongste kind in een klein sleetje zat dat door de gids werd voortgetrokken. Het was +1°C met een harde wind, en het tempo lag hoog. Ik kon het nauwelijks bijhouden. Af en toe schrok ik van de snelheid en remde ik wat af; op een gegeven moment reed ik volgens mijn man 50 km/u.
Sneeuwscooterrijden is fysieker dan het lijkt. Je stuurt met je hele onderlichaam, leunt in de bochten, en de eerste paar minuten voelt het volkomen onnatuurlijk. Maar dan, verrassend snel, krijg je de slag te pakken.
Omdat het boven het vriespunt was, reed ik bijna de hele weg met mijn vizier open: warme lucht, een helder uitzicht en, deze keer, geen bril die bevroor.
Als gast rijd je altijd onder begeleiding van een gids en blijf je op de officiële sneeuwscooterpaden. Die regel beschermt de ondergrond onder de sneeuw, en ook jou. De paden zijn hard aangestampt door talloze machines en vertonen vaak diepe sporen. Vlak ernaast is de sneeuw zacht en een meter diep. Tijdens een van mijn tochten waarschuwde de gids ons om op het pad te blijven. Een van onze mederijders gleed toch de berm in en zat meteen vast. Alleen op de uitgestrekte vlaktes kun je een beetje van de sporen afwijken en echt gas geven.
De tocht was geweldig! Ik mocht de kracht van zo'n sneeuwscooter eens zelf voelen, en dat gewicht onder me echt voelen. Ik heb alleen gereden en zelf gestuurd!
Anderzijds heb ik maar weinig van het landschap gezien. Als je rijdt, zijn je ogen gericht op het pad, op de rijder voor je, op de volgende bocht. Het Noorden raast langs aan de rand van je gezichtsveld. Je wisselt het ene in voor het andere, en de volgende keer ga ik weer achterop!
Achterop
Als passagier: de beste plek onderweg
Mijn derde tocht, begin maart, vond ik het leukst. Het was −10°C, de lucht was helder en stralend blauw, en mijn man en ik deelden één sneeuwscooter. Ik had van plaats kunnen wisselen en achter het stuur kunnen gaan zitten, maar dat wilde ik niet. Ik ben de hele tocht achterop gebleven, en ik zou het zo weer doen.
Achterop kun je om je heen kijken, en er is zoveel te zien, want tijdens een sneeuwscootertocht verandert het landschap voortdurend. Het ene moment slinger je door een dicht bos; het volgende moment gaat het landschap wijd open en rijd je tussen eeuwenoude bomen, waarvan de kale grijze stammen in de sneeuw staan. Dan daal je af langs de flank van een heuvel en plotseling bevind je je op een open meer
We reden zo’n vijftien kilometer richting het Levijärvi-meer, en onze gids koos voor een andere route terug. Op een gegeven moment reden we door een hek, en even later kwamen we uit op het bevroren meer zelf, met de Levi-berg voor ons, waar het op de hellingen en bij de liften druk was met skiërs. Omdat ik hier winter na winter heb gewoond, herkende ik het allemaal al van een afstand. De meeste gasten zien een prachtig bevroren meer. Ik zag mijn thuis.
Uitgelicht werk
Northern Lights II: wanneer de motor tot stilte komt
Northern Lights II is het stilste werk uit de collectie. Twee rijders staan naast hun sneeuwscooter en kijken omhoog, terwijl het noorderlicht als een groene vlam achter de bomen oprijst. De nacht zelf heb ik me alleen maar voorgesteld. De stilte ken ik.
Een rustig moment onder het noorderlicht
Halverwege een tocht van dertig kilometer stopten we voor een warm sapje aan de rand van een groot bevroren meer. Onze mederijders haastten zich het café binnen om op te warmen. Wij bleven buiten. Na al dat motorgeluid was de stilte op het meer overweldigend: niets bewoog, niets maakte geluid. Dat contrast vormt de kern van een dag op de sneeuwscooter. Eerst het gebrul van de machine, en dan, op het moment dat je hem uitzet, het Noorden in al zijn glorie.
Er was ook gezelschap: een rendier dat in zijn eentje in de buurt van de rustplaats ronddwaalde. Het was leuk om het te ontmoeten, en pas achteraf dringt het tot me door dat dit rendier van iemand is en bij een kudde hoort. Een paar dagen later stond er nog een verdwaald rendier op onze eigen oprit, totdat de herder het kwam ophalen en mee naar huis nam. Waarom er in Lapland geen echt wilde rendieren bestaan, vertel ik in mijn verhaal over rendieren in Lapland.
Uitgelicht werk
Northern Lights I: de tocht die ik nog steeds wil maken
'Northern Lights I' is de wilde variant. Twee sneeuwscooters racen door de bevroren wildernis terwijl het noorderlicht groen boven de bomen oplicht, onder een hemel vol sterren. Ik heb deze tekening gemaakt vanuit een diep verlangen. Al mijn tochten waren bij daglicht, en ik vraag me nog steeds af hoe een sneeuwscootertocht ’s nachts zou zijn. Hoe donker is het daarbuiten, buiten het bereik van de koplamp? En als het noorderlicht boven ons zou verschijnen, zou die tocht helemaal compleet zijn.
Twee figuren, één wilde hemel.
Zou ik weer een begeleide tocht boeken? Waarschijnlijk niet. Wat we het liefst zouden doen, is met z’n tweeën een hele nacht zelf de paden verkennen, met een goede gps (verdwalen staat niet op ons lijstje), zodat we de drukste routes achter ons kunnen laten. En bij thuiskomst: een hete sauna. Na een donkere nacht met noorderlicht, in de vlammetjes kijken van een Finse houtgestookte sauna, dát maakt het helemaal af.
Frequently asked questions
Heb je een rijbewijs nodig om in Lapland op een sneeuwscooter te rijden?
Om zelf te rijden, ja. Organisatoren van safari’s in Fins Lapland en Noord-Noorwegen eisen doorgaans dat de bestuurder minstens 18 jaar oud is en in het bezit is van een geldig autorijbewijs, dat je op de dag zelf moet meenemen. Passagiers hebben geen rijbewijs nodig. Bij veel tochten zitten er twee gasten op elke sneeuwscooter, die om de beurt besturen; alleen rijden kost meestal extra.
Is het beter om zelf op een sneeuwscooter te rijden of als passagier mee te rijden?
Dat hangt ervan af wat je van de dag verwacht. Als je zelf rijdt, geniet je van de snelheid en de sensatie, maar moet je wel je aandacht op het pad houden. Als je achterop zit, kun je volop genieten van het bos, de open, kale heuvels en de bevroren meren. Ik heb beide gedaan, en ik zit het liefst achterop. Als je een sneeuwscooter deelt, wissel dan halverwege van plaats en ontdek zelf wat het beste bij je past.
Mag je tijdens een sneeuwscootertocht van de gebaande paden afwijken?
Tijdens een begeleide tocht niet. Deelnemers blijven op de officiële sneeuwscooterpaden, wat de grond en de vegetatie onder de sneeuw beschermt. Het is ook veiliger: net buiten een hard aangestampt pad kan de sneeuw zacht zijn en wel een meter diep, en een sneeuwscooter zakt daar binnen enkele seconden in weg. Op brede bevroren meren en open vlaktes is er meestal iets meer bewegingsruimte.
Wanneer is het sneeuwscooterseizoen in Lapland?
Zolang er genoeg sneeuw ligt: in Fins Lapland meestal van rond december tot april, en in Noord-Noorwegen vaak tot eind april. In het begin van het seizoen zijn de routes nog effen; tegen het einde zijn ze hard aangestampt en vol diepe sporen door wekenlang verkeer. Een tocht aan het einde van het seizoen betekent langere dagen en mildere temperaturen, soms mild genoeg om met je vizier open te rijden.
Arctische Avonturen
Rendieren ontmoeten
Arctische Avonturen · Sneeuwscootertocht
Ontdek de collectie
Pink Sky, Sunset, Northern Lights I en Northern Lights II zijn verkrijgbaar als hoogwaardige prints op kunstblokken, metaal en acrylglas.
Deze collectie is tot stand gekomen op verzoek van een sneeuwscooterbedrijf. Als je een lodge of safaribedrijf runt en graag iets op maat wil laten maken voor je eigen gasten, lees dan meer over kunstwerken op maat.
Sneeuwscooteren is een van de zes manieren om het Noordpoolgebied te ontdekken.